Zygmunt Dondalski

Zygmunt Dondalski - urodził się 10 maja 1914 roku w kolonii Chobut, w gminie Hołoby niedaleko Kowla na Wołyniu. Był piątym dzieckiem Marcina i Apolonii (z domu Sulęcka). Miał pięć starszych sióstr: dwie przyrodnie- Mariannę i Rozalię oraz Leokadię, Weronikę, Stanisławę i dwie młodsze Helenę i Stefanię. W 1928 r. Zygmunt ukończył w Radoszynie cztery klasy szkoły podstawowej. Naukę przerwał ponieważ musiał pracować w gospodarstwie rolnym ze względu na stan zdrowia ojca, który zmarł w 1935 roku zapisując Zygmuntowi całe gospodarstwo liczące 12 ha.

W kwietniu 1943 roku Zygmunt wstąpił do oddziałów samoobrony na Wołyniu, a później stał się żołnierzem 27 Wołyńskiej Dywizji AK. 27 grudnia 1943 roku został ranny, na szczęście nie zagroziło to jego życiu. W 1944 roku Zygmunt został żołnierzem I Armii Wojska Polskiego. Brał udział w wyzwoleniu Warszawy, a od 28 stycznia do 20 lutego 1945 roku w walkach o Wał Pomorski. W wojsku służył do 5 grudnia 1945 roku. Później szukał swojej matki i siostry Heleny. W 1947 roku ze Śląska przebył pociągami trasę do Włocławka i trafił do Kaniewa (wtedy gmina Żabieniec). Spędził tam resztę swojego życia, ale gospodarzył tylko do 1987 roku. W 1952 roku zmarła jego matka Apolonia. W tym samym roku poślubił Urszulę Kolek, mieszkankę Pomorza. Zygmunt rozpoczął odbudowę budynków gospodarczych i domu. Pomagał też przy budowie Szkoły Podstawowej w Łówkowicach. Mimo licznych obowiązków znalazł też czas, aby chodzić na rozmowy z młodzieżą do szkół. Opowiadał tam o wojnie. Razem z żoną wychował trzech synów, z których najmłodszy- Kazimierz przejął w 1987 roku gospodarstwo. Zygmunt interesował się losami kolegów z Wołynia. Wysyłał pieniądze na budowę Pomnika 27 Wołyńskiej Dywizji Piechoty AK i odbudowę cmentarza wojennego w Zasmykach na Wołyniu. W 2001 roku Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej awansował Zygmunta Dondalskiego na podporucznika Wojska Polskiego za udział i bohaterska postawę w II wojnie światowej otrzymał: Krzyż Virtuti Militari piątej klasy, Krzyż Grunwaldzki pierwszej klasy, Medal za Wyzwolenie Warszawy, Medal Zwycięstwa i Wolności, Odznakę Weterana Walk o Wolność i Niepodległość Ojczyzny. Zygmunt Dondalski zmarł w wieku 90 lat 15 maja 2004 roku. Pochowany został na cmentarzu parafialnym w Łowiczku.

Bibliografia

• Relacja ustna pani Haliny Dondalskiej, Kaniewo 2012.
• Praca konkursowa Darii Książkiewicz „Po prostu Polak”
• Biogram napisany przez bądkowskich gimnazjalistów we wspólnym projekcie GOK – u i gimnazjum (koordynowanym przez J.Nowakowskiego) „Zadbamy, by nie odeszli w niepamięć” – dofinansowanym przez Polsko – Amerykańską Fundację Wolności – w programie Równać szanse 2011.