DrukujDrukuj

Żerniki (powiat żniński)

Współautorzy:
  • pestap
Żerniki

Żerniki– to malowniczo położona wieś w południowo-zachodniej części Pałuk, w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie żnińskim, w gminie Janowiec Wielkopolski.

Położenie

Rejon ten leży w północno-wschodniej części Wielkopolski, między rzekami Wełną a górnym biegiem Noteci. Od wschodu graniczy z Kujawami, od północy z Krajną, a od zachodu i południa z centralną Wielkopolską. Żerniki wzniesione są do 112,9 m n.p.m., pochylają się ku północy o 104 m n.p.m., zaś na zachodzie do 105 m n.p.m. Krajobraz pagórkowaty nadaje uroku tej okolicy, przez którą w dawnych wiekach prowadziły szlaki handlowe.

Historia

Pierwotnie osada służebna książęcych Żerników (z bulli Innocentego II z roku 1136 zapisane Sirdnici). Bulla Innocentego II opisuje dziewięciu osadników zamieszkujących omawianą miejscowość. Byli nimi: Czarna, Dobek, Milej, Snowid, Targosza, Tyrpis, Mieszek, Mancina oraz Lowanta.

Pierwsza wzmianka z 1136 roku, gdy częściowo była własnością rycerską, a w części należała do arcybiskupów gnieźnieńskich. W 1298 roku wymieniono jako miasto prywatne Dryjów, którzy przyjęli nazwisko Żernickich i w XIII lub XIV wieku ufundowali tu kościół. Król Zygmunt Stary założył tu dwa doroczne jarmarki (1531), a biskup krakowski Marcin Padniewski ustanowił legat dla żernickiego plebana. Z legatu tego korzystał jeszcze ksiądz Echaust w 1867 roku. W roku 1800 Żerniki liczą 204 mieszkańców w tym 200 katolików i 4 żydów. Znajdowały się tu 33 "dymy”, było trzech szewców, bednarz i kołodziej. Właścicielem Żernik w 1840 roku zostaje Józef Koszkowski, kolejnymi posiadaczami miejscowości są Osten-Sacken, Wincenty Sobierajski i Maria Bnińska.

Lata 1849 - 1866 to okres, w którym wielkie żniwo zbierała cholera. Wpływ wojny i zarazy sprawiły, że miejscowość utraciła prawa miejskie.
Po tych wydarzeniach do Żernik przybywa duszpasterz Bronisław Echaust, którego śmiało można określić żernickim kronikarzem XIX w.

W XV- XVIII wieku własność Padniewskich, a w końcu XVIII wieku - Roszkowskich. Z powodu oddalenia od szlaków komunikacyjnych i słabego rozwoju w 1849 roku utrata praw miejskich. W końcu XIX wieku tutejszy majątek rozparcelowała pruska Komisja Kolonizacyjna. Pamiątką miejskiej przeszłości jest kwadratowy rynek, dziś o luźnej zabudowie głównie z XIX/ XX wieku. Po środku pomnik ku czci pięciu ofiar faszyzmu z okolicy. Na cmentarzu ( przy drodze do Janowca Wlkp.) m.in. grobowiec z końca XIX wieku i grób nieznanego żołnierza radzieckiego, poległego 21.01.1945 roku.

Przy drodze do Tonowa obelisk poświęcony pamięci Ignacego Burka, zamordowanego przez hitlerowców. W odległości ok. 50 metrów od rynku położony jest główny budynek Szkoły Podstawowej. Miejscowa szkoła podstawowa jest źródłem kultury, a biblioteka znajdująca się w zabytkowym budynku, w którym niegdyś mieściła się Rada Gromadzka otwarta jest dla wszystkich mieszkańców.

Źródło

Twoja ocena: Brak Średnia: 4 (2 głosy)