DrukujDrukuj

Wąbrzeźno - ludzie, histora, wydarzenia - Buk

Autor:
briesen
Współautorzy:
  • pestap

W pobliżu miejscowości Jarantowice położony jest niewielki majątek o nazwie Buk. Powierzchnia, typowo lokowanej na sposób polski nierucho­mości ziemskiej, wynosiła 72 ha. Osada ta nie posiada żadnych zabytków archi­tektonicznych, należy jednak do najstarszych wsi Ziemi Chełmińskiej. Po raz pierwszy wymieniona jest w 1222r. jako wieś wolna, zaś w późniejszym czasie jako wieś dzierżawna przynależna do ko­ścioła w Lipnie. Właśnie w Buku przebywała przez pewien okres błogosławiona Juta, która przybyła na ten teren z Tu­ryngii już jako wdowa i prowadziła tu przez pewien okres czasu pomoc cha­rytatywną.

Bliżej znana jest historia tej wsi dopiero z okresu I rozbioru Polski, kiedy to grunty te weszły w skład za­rządu klucza w Radzyniu i w 1786 roku miała ona obszar trzech łanów.

Dnia 27.VI.1804 r. na mo­cy kontraktu wieś, która określona została wtedy jako folwark, otrzymał w 30-letnie użytkowanie Jerzy Rozzoll, który należność z tytułu tego użytkowania wpłacał do kasy klucza zarządu w Radzyniu Chełmińskim. Poza ceną za użytkowanie folwark ob­ciążony był świadczeniami w naturze, przy czym wymieniano dokładnie składniki, które świadczą o koniecz­ności dostarczania określonych środ­ków spożywczych. Użytkownik zmu­szony był również do określonego zachowania się, a przede wszystkim obowiązku zakupywania np. piwa i wi­na u kupców w Radzyniu.

Po śmierci Rozzolla następcą zo­stał jego syn Chrystian, który po spła­cie renty gruntowej kupił całą nieru­chomość. Obszar majętności wynosił wtedy 8 łanów oraz 13 morgów pru­skich. Po śmierci Chrystiana, która miała miejsce w dniu 30.XII.1863 r., majątek przejęła córka Elż­bieta Rozzoll. Wyszła za mąż, ale w krótkim czasie została wdową i wtedy wyszła ponownie za mąż za Michała Nassa. Po śmierci drugiego męża, wdowa wraz z troj­giem dzieci zarządzała majątkiem przez długi okres czasu. Taki stan rze­czy trwał do wybuchu wojny. Po za­kończeniu działań wojennych nieru­chomość została uspołeczniona, a w części zasiedlona przez ludzi, którzy otrzymali grunty z reformy rolnej.

Obok wspomnianej nieruchomo­ści w skład tejże wsi wchodzą jeszcze przysiółki określane jako Buczek i Duży Buczek.

W XVII wieku koloniści z Niemiec zasiedlili w ramach umów dzierżaw­nych oddane im w użytkowanie grun­ty i nazwali je Dużym Buczkiem. W 1763 roku był to obszar o powierzchni 17 łanów i 12 morgów pruskich. W dniu 5 maja 1777 roku władze pruskie przedłużyły kontrakt dzierżawny z rolnikami Freiwald, Mink, Polenz i in. na okres trzydziestu lat, przy czym obok tenuty dzierżawnej zobowiązani byli do szarwarku. Po roku 1827 wy­mienieni wyżej rolnicy i ich następcy spłacili rentę gruntową i w związku z tym zostali właścicielami poszczegól­nych działek. Obszar tego przysiółka wynosił 97 ha. Obecnie grunty te przeszły na następców prawnych i są samodzielnymi gospodarstwami. Przysiółek Mały Buczek zorganizo­wany został w okresie istnienia Prus Królewskich i przed regulacją okre­ślany był jako folwark składający się z pięciu dymów. Praktycznie jest to ob­szar gruntów wchodzących w skład wsi Łopatki.


Robert Prusakowski
http://wabrzezno.org

Twoja ocena: Brak Średnia: 4 (7 głosów)