Łuk Cezara w Toruniu

Łuk Cezara w Toruniu - przejście pod trzema toruńskimi kamienicami przy ul. Piekary 37/39. Zostało ono przebite w ich najniższych kondygnacjach, by połączyć starówkę z Bydgoskim Przedmieściem.

Nazwa pochodzi od nazwiska niemieckiego architekta z Charlottenburga, Karla Caesara. To on w 1911 r. po uzgodnieniach z władzami miasta dostał zgodę na przebicie jednej barokowej kamienicy przy ul. Piekary 37.
Przejście zostało wykute w dolnej kondygnacji barokowego budynku z pierwszej ćwierci XVIII w. Jego bogato dekorowana fasada, pokryta stiukowymi ornamentami o motywach roślinnych jest jednym z przykładów toruńskiego typu zdobnictwa barokowego fasad kamienic.
Właścicielem sąsiedniej kamienicy - nr 39 - był od 1845 roku Ernst Lambech, księgarz. Prowadził on drukarnię, w której w 1858 roku po raz pierwszy na ziemiach polskich wydrukowano "Pana Tadeusza" A. Mickiewicza. O tym wydarzeniu przypomina tablica pamiątkowa wmurowana w ścianę kamienicy.
W 1936 roku przebito przyziemia obu bocznych kamienic - nr 35 i 39. Tym samym powstało szerokie przejście, które zostało udostępnione także dla ruchu kołowego.
Pracami kierował Ignacy Tłoczek, urbanista miejski. Jego koncepcja przebudowy Łuku Cezara wygrała wówczas z konkurencyjną propozycją Kazimierza Ulatowskiego, naczelnika wydziału budownictwa w magistracie.
Ulatowski chciał wyburzyć wszystkie trzy kamienice i postawić w zamian wysoki, modernistyczny budynek. Tak się jednak nie stało: po przebiciu pasażu 23 października 1936 r. pod Łukiem Cezara po raz pierwszy przejechał tramwaj. Wydarzenie zgromadziło wielu torunian. Tramwaje przejeżdżały pod środkową kamienicą, a boczne przebicia służyły pieszym.
Torowiska istniały pod Łukiem Cezara aż do 1971 r. Wtedy zdecydowano, że tramwaje znikną ze starówki. Do dziś przypomina o nich tablica pamiątkowa i zachowany pod kamienicą fragment torów.
Do czasu powstania Łuku głównym wyjściem z miasta w kierunku zachodnim była Brama Starotoruńska. Obecnie tę funkcję przejął Łuk Cezara - łączy on plac Rapackiego z toruńską starówką.