Dobrcz

Dobrcz - miejscowość położona około 18 km na północny-wschód od Bydgoszczy.

Nazwa wywodzi się od imienia Dobrek będącego skróceniem imienia Dobrociech, Dobrogost. w dokumentach używano nazw: Dobrech, Dobrxe, w wieku XIV Dobrz, wiek XVIII to Dubrcz i Dubrszcz. W XIX wieku ustaliła się nazwa Dóbrcz, która była powszechnie używana jeszcze w XX wieku.

Natomiast podczas zaboru pruskiego używano nazwy Dobsch.

Dobrcz przechodził różne koleje losu. Pierwsza wzmianka o nim pochodzi z 1213 roku, kiedy to biskup Iwon Odrowąż odziedziczoną po rodzicach wieś darował klasztorowi cysterskiemu. Z 1242 roku pochodzi potwierdzenie tej darowizny przez księcia kujawskiego Kazimierza.

W drugiej połowie XIII wieku powstało nowe opactwo cysterskie w Byszewie. Było ono filią klasztoru sulejowskiego. Na jego uposażenie przeznaczono miedzy innymi Dobrcz. Niedługo po przejęciu wsi przez cystersów, bo już w 1286 roku książę pomorski Mszczuj nadał tej wsi szeroki immunitet ekonomiczny i sądowy. Nadanie to zwalniało ludność z obowiązku udziału w wyprawach wojennych. Częściowo znosił obowiązek stróży, zwalniał ludność z obowiązków budowy i naprawy grodów oraz zniósł opłaty połowowe i mostowe. Immunitet sądowy zwalniał ludność od wszystkich sadów świeckich .

Po nadaniu księcia pomorskiego Dobrcz pozostawał w rękach cystersów jeszcze dwa lata. w roku 1288 opat Engelbert przeprowadził transakcję z biskupem kujawskim Wisławem. Polegała ona na oddaniu Dobrcza wraz z dziesięciną w zamian za tereny obecnego Koronowa , nazywanego wtedy Smeysche. Zamianę tę potwierdził książę Mszczuj w 1292 roku. W ten sposób wieś przeszła w posiadanie biskupów włocławskich i była ich własnością aż do XVI wieku. Dopiero wtedy biskup Wincenty Przerembski przeznaczył Dobrcz z okolicznymi wioskami na uposażenie dla sufragana. W 1557 roku właścicielem Dobrcza był sufragan Jan Wysscheczki. Wieś pozostała w rekach sufraganów do 1576 roku, kiedy to biskup Stanisław Karnkowski ofiarował ją kapitule włocławskiej. Przy kapitule włocławskiej Dobrcz pozostał aż do sekularyzacji w XIX wieku.

Po pierwszym rozbiorze Polski w 1772 Dobrcz roku znalazł się w zaborze pruskim. Pozostał w nim aż do przyłączenia Pomorza do odrodzonej Ojczyzny w 1920 roku. Warto nadmienić, że mieszkańcy wsi brali udział i ginęli na frontach I i II wojny światowej.

W 1933 roku ustanowiono Gminę Dobrcz.

Na początku II wojny światowej, 9 października 1939 roku wojska niemieckie rozstrzelały w Dobrczu około 800 osób. Byli to mieszkańcy Dobrcza i okolicznych miejscowości. Nie zdołano ustalić imiennej listy rozstrzelanych. Zwłoki zostały spalone przez hitlerowców. Zbiorowa mogiła znajduje się w Borównie.

Po wyzwoleniu w 1945 roku powrócono do organizowania życia wiejskiego i gminnego.

W latach 90 XX wieku wybudowano nową szkołę.
Na początku XXI wieku dobudowano dużą salą gimnastyczną, otwarto bibliotekę gminną. Rozwinęła się sieć handlowa i usługowa.
Tereny działkowe w Dobrczu stały się chętnie nabywane przez nowych mieszkańców. Dużym atutem miejscowości i Gminy Dobrcz jest nieduża odległość do dużego miasta wojewódzkiego jakim jest Bydgoszcz.

Źródło

• Dariusz Karbowski
• www.dobrcz.pl