Brodnica

Brodnica położona jest po obu stronach rzeki Drwęcy. Według danych z 2004 r. miasto zamieszkuje 32,588 osób. Największym obiektem przemysłowym na terenie Brodnicy są Zakłady Sprzętu Motoryzacyjnego Polmo, produkujące tłumiki i filtry do samochodów.

Zabytki

• fragment ratusza z końca XIV w.
• na przedzamczu pałac Anny Wazówny z ok. 1565, przebudowywany w XVII w.
• fragmenty średniowiecznych murów miejskich z XIV i XV w., w tym Brama Chełmińska i wieża Bramy Mazurskiej
• spichlerze barokowe z XVII w.
• barokowy zespół poreformacki: kościół NMP z lat 1752-61 i klasztor
• dawny kościół ewangelicki z ok. 1850 r., wg proj. Stanisława Hebanowskiego (obecnie tzw. kościół szkolny)
• rynek o nietypowym, zbliżonym do trójkąta kształcie jako osobliwość układu przestrzennego Brodnicy
• wieża ciśnień z roku 1905, w 2006 częściowo rozebrana
• dewastowana na bieżąco linia wąskotorowa do Ostrowitego
• gotycki kościół św. Katarzyny budowany od ok. 1285, budowa prezbiterium ukończona w 1320, do ok. 1370 budowa korpusu nawowego i zasklepienie wnętrza; z zewnątrz wyróżnia się bogato opracowany architektonicznie wschodni szczyt prezbiterium; wewnątrz przy filarach drewniane figury 12 apostołów, wyposażenie wnętrza głównie barokowe i późnobarokowe, poza tym kilka gotyckich rzeźb (głowa św. Jana Chrzciciela na misie, grupy Ukrzyżowania)
• ruiny zamku krzyżackiego z 1-2 ćwierci XIV w., rozbudowywanego w 4 ćw. XIV w. i 1415 i rozbieranego od 1785 do 1842 r.; zachowała się wysoka ośmioboczna wieża i dolne partie murów

W Brodnicy znajduje się średniowieczna fara. Parafia została założona w końcu XIII w. przez zakon krzyżacki. Prawdopodobnie wydzielono ją z wcześniej istniejącej parafii w Świeciu nad Drwęcą, gdzie istniał gród należący do biskupstwa płockiego.
Za fundatora kościoła uznaje się zakon krzyżacki albo plebana Mikołaja Wolwelina z Sandomierza. Poszczególni badacze dziejów Brodnicy czas budowy świątyni datują na lata 1310-1340, 1310-1370, 1285-1485. Wcześniej, prawdopodobnie, istniał kościół drewniany, o czym może świadczyć wzmianka w kronice Piotra z Dusburga o zabiciu plebana podczas najazdu oddziału 140 Litwinów 29 września 1298 r.
Patronat nad kościołem św. Katarzyny należał do zakonu krzyżackiego, co m.in. dawało prawa osadzania na urzędzie plebana duchownych wskazanych przez wielkiego mistrza krzyżackiego.

Spore piętno na relacjach religijnych w Brodnicy odcisnęła reformacja. W 1554 r. kościół został przejęty przez luteranów, a stan ten utrzymywał się ponad 40 lat.
W 1655 r. po zajęciu Brodnicy przez wojska szwedzkie, kościół farny trafił w ręce protestantów. Trwało to cztery lata. W 1660 r. nastąpiła ponowna konsekracja kościoła, a dokonał jej biskup Adam Kos.

Latem 1848 r, Ziemię Michałowską nawiedził huragan, dokonując m.in. zniszczenia kościoła św. Katarzyny. Uszkodził dach, wieżę, szkarpy.
Wśród zabytków gotyckiej świątyni zwraca uwagę dwanaście gotyckich rzeźb apostołów, barkowy ołtarz główny z połowy XVII w. z obrazem Koronacji Najświętszej Maryi Panny, kamienna chrzcielnicy z XVII w., granitowa sześcioboczna chrzcielnica z XIV-XV w., gotycko-renesansowe stalle z 1539 r., gotycka rzeźbiona głowa św. Jana Chrzciciela, epitafia w kształcie drewnianych tablic z blachami trumiennymi. Rokokowa monstrancja z cechą miejską Torunia, kielich neogotycki z 1883 r., patena z 1726 r.

W roku 2005, podczas prac konserwatorskich, natrafiono na wyjątkowe znalezisko. Do historii ukrytej za bocznym ołtarzem Przemienienia Pańskiego, za białym tynkiem ściany, powrócił ks. prałat Bolesław Lichnerowicz, obecny proboszcz fary. W swoich planach ratowania zabytków miał m.in. konserwację wspomnianego ołtarza. Do pracy zabrali się historycy sztuki z Piotrem Bireckim, doktorantem Uniwersytetu Mikołaja Kopernika na czele, konserwatorzy dzieł sztuki. Gdy rozebrali ołtarz zaintrygowała ich ściana, zdradzająca miejscami kolejne tajemnice. Natrafiono na malowidło - jak się wkrótce okazało - przedstawiające moment przenoszenia Chrystusa przez osobę, która zmieniła później imię na Christo Foros, czyli Chrystusa Niosący. Datuje się, że malowidło powstało w pierwszej ćwiartce szesnastego wieku, a więc jest to oryginalna, średniowieczna polichromia. Można dodać tu, że substancja zabytkowa zachowała się w oryginale w blisko dziewięćdziesięciu procentach. Niewiele zatem jest rekonstrukcji, tym bardziej konserwacji. Parafia należy do diecezji toruńskiej.

Źródło

Pomorska.pl